ข่าวที่น่าสนใจล่าสุดเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์เห็นจะไม่พ้นกรณีกำแพงไททัน หรือกรณีที่ที่ดินแปลงข้างเคียงก่อกำแพงและถมดินสูงจนสูงกว่าชั้นสองของบ้านข้างเคียงนั่นเอง ในบทความนี้ ผมจะขอชวนมาศึกษาเรื่องการถมดินกัน ว่ามีกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างไรบ้าง และกรณีใดบ้างที่ทำได้ กรณีใดที่ทำไม่ได้ และกรณีตามข่าวเป็นอย่างไร
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการถมดิน
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการถมดินคือ พระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 โดยมีเนื้อหาหลักเกี่ยวกับการถมดิน คือ การถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร ไม่ต้องขออนุญาต แต่ต้องจัดให้มีการระบายน้ำเพียงพอที่จะไม่ทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่ที่ดินข้างเคียงหรือบุคคลอื่น
แต่กรณีที่ถมดินเกินกว่า 2,000 ตารางเมตร นอกจากจะต้องจัดให้มีการระบายน้ำตามที่กล่าวมาแล้ว ยังต้องแจ้งการถมดินแก่เจ้าพนักงานท้องถิ่น และเมื่อได้รับการแจ้งแล้ว ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นออกใบรับแจ้งภายใน 7 วัน แล้วผู้แจ้งจึงสามารถเริ่มถมดินได้เมื่อได้รับใบรับแจ้ง และในกฎหมายฉบับนี้ได้ให้อำนาจหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้มีอำนาจควบคุมการถมดินด้วย
ที่ดินตาบอดกับทางจำเป็น กฎหมายที่ดินที่เจ้าของที่ดินควรรู้
ที่ดินตาบอดกับทางจำเป็น แตกต่างกันอย่างไร มีข้อกฎหมายอะไรบ้างที่คุณควรรู้
กรณีที่เป็นข่าวการถมดินสูง
กรณีที่เป็นข่าวคือที่ตำบลลาดหญ้า อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ที่เจ้าของที่ดินสร้างกำแพงและถมที่ดินจนสูงกว่าชั้นสองของบ้านข้างเคียงเพื่อให้เท่ากับระดับถนนสาธารณะด้านหน้าของที่ดินแปลงดังกล่าว และชาวบ้านข้างเคียงที่ถูกถมดินเข้ามาจนชิดเขตไปร้องเรียนกับหน่วยงานท้องถิ่นคือเทศบาลตำบลลาดหญ้า และจังหวัดกาญจนบุรีตามลำดับ
จากข้อเท็จจริงตามข่าวปรากฏว่ามี 2 ประเด็นครับ คือ
1. การถมดิน ปรากฏว่ามีการขออนุญาตถมดินตามพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดินฯ แล้ว แต่มีการถมดินนอกช่วงเวลาที่ได้รับอนุญาต และไม่มีวิศวกรควบคุม
2. การสร้างรั้วและกำแพงกันดิน ปรากฏว่ามีการขออนุญาตก่อสร้างรั้ว แต่ไม่ได้ขออนุญาตก่อสร้างกำแพงกันดินตามกฎหมายควบคุมอาคาร แต่ในข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีการก่อสร้างกำแพงกันดินโดยไม่ได้รับอนุญาต แล้วจึงก่อสร้างรั้วทับลงไปบนกำแพงกันดิน
เมื่อราชการตรวจสอบพบจึงถือว่ารั้วได้ก่อสร้างลงไปโดยไม่มีฐานราก (จากความเข้าใจของผู้เขียนคือ รั้วสร้างบนกำแพงกันดินที่ไม่ได้รับอนุญาต จึงถือว่าเป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างลงไปบนฐานรากที่ไม่ได้รับอนุญาต จึงเห็นว่าไม่มีฐานรากครับ)
สุดท้ายทางราชการจึงมีคำสั่งให้รื้อถอนรั้วบนแนวกำแพงกันดินออก และให้ขุดดินออกจากรั้วทั้งสามด้านด้านละ 4.50 เมตร เพื่อให้เป็นทางระบายน้ำ
จะเห็นได้ว่า การดำเนินการขอราชการแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตามกฎหมายถมดิน ก็ให้จัดการให้มีทางระบายน้ำ ส่วนกฎหมายควบคุมอาคารก็ให้รื้อถอนส่วนที่เป็นรั้วที่ไม่มีฐานรากออกไป

คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่เกี่ยวข้อง
เรื่องการถมดินตามกฎหมายนี้ มีคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดหลายฉบับกล่าวถึงไว้ เป็นที่น่าสนใจผู้เขียนจึงยกตัวอย่างไว้ข้างล่างนี้ครับ
คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ.460/2558
กรณีการถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร กฎหมายเพียงกำหนดให้ไม่ต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงาน แต่ยังคงต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดินฯ
คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ.35/2560
แม้การถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร จะไม่ต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงานแต่ยังคงต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดินฯ และกฎกระทรวงกำหนดมาตรการป้องกันการพังทลายของดินหรือสิ่งปลูกสร้างในการขุดดินหรือถมดิน พ.ศ. 2548 ซึ่งกำหนดให้ต้องมีผู้ควบคุมการถมดินซึ่งเป็นวิศวกรตามกฎหมาย จัดการป้องกันการพังทลายของดินหรือสิ่งปลูกสร้าง และเจ้าพนักงานมีอำนาจตามกฎหมายคอยควบคุมดูแลให้การถมดินเป็นไปตามกฎหมาย
สรุปเรื่องกฎหมายเกี่ยวกับการถมดิน
จากเนื้อหาข่าว กฎหมาย และคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดทั้ง 2 เรื่อง ผู้เขียนขอสรุปเกี่ยวกับการถมดินไว้ดังนี้ครับ
– การถมดินในพื้นที่เกิน 2,000 ตารางเมตร จะต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น และปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าพนักงานท้องถิ่น เช่น ถมดินได้ในระหว่างเวลาใด ต้องจัดให้มีมาตรการอะไรบ้าง และต้องจัดการให้เป็นไปตามกฎหมาย คือ มีวิศวกรควบคุมงาน มาตรการป้องกันการพังทลายของดิน และสิ่งปลูกสร้าง และจัดให้มีทางระบายน้ำ
– จะเริ่มต้นถมดินได้ ในกรณีพื้นที่เกิน 2,000 ตารางเมตร เมื่อแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่นแล้ว ต้องได้ใบรับแจ้งก่อน กรณีพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร เริ่มต้นถมดินได้เลย
– หากพื้นที่ถมดินไม่ถึง 2,000 ตารางเมตร ไม่ต้องแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่น แต่ยังคงต้องปฏิบัติตามกฎหมาย คือ จัดให้มีวิศวกรควบคุมงาน มีมาตรการป้องกันการพังทลายของดิน และสิ่งปลูกสร้าง และจัดให้มีทางระบายน้ำ ไม่ต่างกับกรณีพื้นที่เกิน 2,000 ตารางเมตร ที่ต้องแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่น
– กรณีได้รับความเดือดร้อนจากการถมดินของพื้นที่ข้างเคียง หน่วยงานที่รับผิดชอบ และสามารถไปร้องเรียนได้คือ เจ้าพนักงานท้องถิ่น ซึ่งหมายถึงสำนักงานเขตในกรุงเทพมหานคร และองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นในต่างจังหวัด
– กฎหมายควบคุมการถมดินข้างต้นหากฝ่าฝืนจะมีโทษทางอาญา คือ ผู้ฝ่าฝืนจะมีโทษจำคุกหรือปรับหรือทั้งจำและปรับ แต่กรณีที่เกิดความเสียหายจากการถมดินของพื้นที่ข้างเคียง เช่น บ้านเรือนเสียหาย ที่ดินพังทลาย ต้องดำเนินคดีในทางแพ่งเพื่อฟ้องเรียกค่าเสียหาย แต่ในกรณีแบบนี้ผู้ได้รับความเดือดร้อนอาจติดต่อกับสำนักงานยุติธรรมประจำจังหวัดเพื่อขอความช่วยเหลือในการดำเนินคดีแพ่งได้ครับ
รวมกฎหมายอสังหาฯ ซื้อ-ขาย-เช่า ที่คุณควรรู้
รวมทุกประเด็นกฎหมายที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจซื้อ-ขาย-เช่า อสังหาฯ จากกูรูทางด้านกฎหมาย เช็กได้ที่นี่
ตารางสรุป ถมดินต้องขออนุญาตไหม
| ลักษณะการถมดิน | ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่หรือไม่ | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| ถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียง พื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตร.ม. | โดยหลักไม่ต้องแจ้ง | ต้องมีการระบายน้ำเพียงพอและป้องกันความเสียหาย |
| ถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียง พื้นที่เกิน 2,000 ตร.ม. | ต้องแจ้ง | ต้องได้รับใบรับแจ้งก่อนเริ่มงาน |
| ถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียง และพื้นที่เกินเกณฑ์ที่ท้องถิ่นประกาศ | ต้องแจ้ง | ใช้เกณฑ์พื้นที่ตามประกาศของท้องถิ่น |
| ถมดินพื้นที่ไม่ถึงเกณฑ์แจ้ง แต่มีความเสี่ยงดินพังทลาย | อาจไม่ต้องแจ้งตามเกณฑ์พื้นที่ | ยังต้องปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัยที่เกี่ยวข้อง |
| ถมดินแล้วทำให้น้ำไหลเข้าที่ดินข้างเคียง | ไม่ขึ้นอยู่กับเกณฑ์แจ้งเพียงอย่างเดียว | ต้องพิจารณาหน้าที่ป้องกันความเดือดร้อนและความรับผิดที่เกิดขึ้น |
หมายเหตุ: ตารางนี้ใช้สำหรับการถมดินที่อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์มาตรา 26 โดยเฉพาะกรณีถมดินสูงกว่าที่ดินต่างเจ้าของที่อยู่ข้างเคียง ควรตรวจสอบประกาศและข้อกำหนดของท้องถิ่นก่อนดำเนินการ
ถมดินต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ เตรียมอะไรบ้าง
| ประเด็น | กรณีไม่ถึงเกณฑ์ต้องแจ้ง | กรณีเข้าข่ายต้องแจ้ง |
|---|---|---|
| การแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่น | โดยหลักไม่ต้องแจ้งตามมาตรา 26 | ต้องแจ้งตามแบบที่กำหนด |
| ใบรับแจ้งการถมดิน | ไม่ต้องมีตามเกณฑ์ดังกล่าว | ต้องได้รับก่อนเริ่มถมดิน |
| ระบบระบายน้ำ | ต้องจัดให้เหมาะสม | ต้องจัดให้เหมาะสม |
| การป้องกันดินพังทลาย | ปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง | ปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง |
| แบบแปลนและเอกสาร | ตรวจสอบข้อกำหนดเฉพาะกรณี | จัดเตรียมตามแบบและรายการที่เจ้าหน้าที่กำหนด |
| ผู้ควบคุมงานหรือวิศวกร | พิจารณาตามลักษณะงานและกฎกระทรวง | พิจารณาตามลักษณะงานและกฎกระทรวง |
เจ้าของที่ดินควรติดต่อสำนักงานเขต เทศบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบลที่รับผิดชอบพื้นที่ เพื่อสอบถามเอกสารและมาตรการความปลอดภัยที่ต้องดำเนินการก่อนเริ่มงาน
ถมดินสูงได้เท่าไหร่ มีกฎหมายจำกัดความสูงหรือไม่
พระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 ไม่ได้กำหนดตัวเลขความสูงสูงสุดเพียงค่าเดียวสำหรับการถมดินทุกพื้นที่ แต่กำหนดให้การถมดินต้องเป็นไปตามกฎกระทรวงและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง โดยต้องคำนึงถึงความสูงของเนินดิน ความลาดเอียง ระยะห่างจากที่ดินข้างเคียง และการป้องกันการพังทลาย
ดังนั้น เจ้าของที่ดินไม่ควรสรุปว่าหากถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร จะสามารถถมดินสูงเท่าไหร่ก็ได้ เพราะแม้ไม่ต้องแจ้งการถมดินตามเกณฑ์พื้นที่ ก็ยังอาจต้องปฏิบัติตามมาตรการด้านความปลอดภัยและข้อกำหนดของท้องถิ่น
หากต้องการถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียงมาก หรือจำเป็นต้องก่อสร้างกำแพงกันดิน ควรให้วิศวกรประเมินสภาพดิน ความมั่นคงของเนินดิน และระบบระบายน้ำก่อนดำเนินการ
เรื่องข้างต้นเขียนโดย ปกรณ์ อุ่นหิรัญสกุล กรรมการผู้จัดการ บริษัท ลอว์ แอนด์ เอควิตี้ จำกัด หากมีข้อสงสัยหรือต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อได้ที่ pakorn@lawandequity.co
ปรับเนื้อหาบางส่วนโดยทีมงาน DDproperty
ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น DDproperty by PropertyGuru ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของบริษัท ออลพร็อพเพอร์ตี้ มีเดีย จำกัด ไม่สามารถรับรองหรือรับประกันเกี่ยวกับข้อมูล รวมทั้งไม่สามารถรับรองหรือรับประกันใด ๆ เกี่ยวกับความเหมาะสม สำหรับวัตถุประสงค์เฉพาะใด ๆ ของข้อมูล ตามขอบเขตสูงสุดที่กฎหมายอนุญาต แม้ว่าเราได้พยายามอย่างเต็มที่ เพื่อให้แน่ใจว่าข้อมูลที่ให้ไว้ในบทความนี้ถูกต้อง เชื่อถือได้ และครบถ้วน ณ เวลาที่เขียน แต่ข้อมูลที่ให้ไว้ในบทความนี้ไม่ควรนำไปใช้ในการตัดสินใจทางการเงิน, การลงทุนอสังหาริมทรัพย์ หรือทางกฎหมายทันที ผู้อ่านไม่ควรใช้ข้อมูลในบทความ แทนคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านการฝึกอบรมซึ่งสามารถพิจารณาข้อเท็จจริงและสถานการณ์ส่วนตัวของคุณได้ ทั้งนี้ เราไม่สามารถรับผิดชอบใด ๆ หากคุณเลือกที่จะนำข้อมูลไปใช้เพื่อประกอบการตัดสินใจ




