Virtual Bank ธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา คืออะไร? 4 เรื่องที่คุณควรรู้

Virtual Bank หรือธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา การให้บริการรูปแบบใหม่ของธนาคารพาณิชย์ ลองมาดูว่าจริง ๆ แล้ว Virtual Bank คืออะไร และมีความสำคัญอย่างไร ทำไมจึงต้องมีไปพร้อม ๆ กันจากบทความนี้

Virtual Bank คือ ธนาคารพาณิชย์รูปแบบใหม่ที่ให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลเป็นหลัก ไม่มีสาขาและพนักงานให้บริการเหมือนธนาคารพาณิชย์ทั่วไป

โดย Virtual Bank จะนำเทคโนโลยีและข้อมูลที่หลากหลายมาใช้เพื่อเสนอบริการทางการเงินรูปแบบใหม่ หรือเพิ่มประสิทธิภาพบริการทางการเงินที่มีอยู่เดิมให้ตอบโจทย์ลูกค้าได้ดีขึ้น เช่น นำข้อมูลพฤติกรรมการใช้จ่ายมาวิเคราะห์เพื่อเสนอผลิตภัณฑ์การออมและการลงุทนที่เหมาะสมกับลูกค้าแต่ละราย หรือใช้ประเมินความเสี่ยงในการปล่อยสินเชื่อ

เหตุผลที่ต้องมี Virtual Bank หรือธนาคารพาณิชย์ไร้สาขาในไทย นั้นมีหลายด้าน ดังนี้

1. Virtual Bank จะช่วยกระตุ้นการแข่งขันในระบบสถาบันการเงินอย่างเหมาะสม และส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมและบริการทางการเงินที่ดีขึ้น (ทั้งคุณภาพและราคา) ให้ผู้ใช้บริการ

2. Virtual Bank จะสร้างประสบการณ์การใช้บริการทางการเงินที่ดีแก่ลูกค้า ขั้นตอนการใช้บริการจะง่าย สะดวก รวดเร็ว สอดคล้องกับไลฟ์สไตล์ลูกค้า

3. Virtual Bank จะเสนอบริการที่เหมาะสมกับความต้องการของลูกค้าแต่ละกลุ่มได้ดีขึ้น โดยเฉพาะลูกค้ารายย่อยและ SMEs ที่ยังไม่ได้รับบริการทางการเงินที่เหมาะสมหรือเพียงพอ

หลังจากกระทรวงการคลัง และธนาคารแห่งประเทศไทย ประกาศเริ่มต้นการจัดตั้ง Virtual Bank หรือธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา ตั้งแต่ปี 2567 เป็นต้นมา

ล่าสุด หนึ่งในกลุ่มที่ประกาศความพร้อม และเตรียมเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการแล้วคือ ธนาคารคลิกซ์ (CLICX Bank) ที่เกิดจากความร่วมมือของ 3 ธุรกิจใหญ่ ได้แก่ โออาร์, เอไอเอส และธนาคารกรุงไทย

ทั้งนี้ ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ประกาศกระทรวงการคลัง เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอใบอนุญาตและการออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank) เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2567 ไม่ได้จำกัดจำนวน license แต่มอบหมายให้ธนาคารแห่งประเทศไทย พิจารณาจำนวน ที่เหมาะสม เพื่อช่วยกระตุ้นการแข่งขันในระบบสถาบันการเงินและสร้างประโยชน์ต่อระบบเศรษฐกิจการเงินไทยโดยรวมได้อย่างยั่งยืน โดยไม่ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อเสถียรภาพระบบการเงินของประเทศ

โดยธนาคารแห่งประเทศไทย เห็นว่า ในบริบทปัจจุบัน จำนวนไม่เกิน 3 รายเหมาะสมกับขนาดเศรษฐกิจและระบบธนาคารพาณิชย์ไทย เพราะจำนวนที่มากไปอาจทำให้การแข่งขันรุนแรงจนบางรายอยู่ไม่รอด ซึ่งจะกระทบผู้ฝากเงิน/ผู้ใช้บริการ และความเชื่อมั่นต่อระบบธนาคารโดยรวม หรือเกิดการแข่งกันปล่อยสินเชื่อจนกระตุ้นการก่อหนี้เกินตัว ซ้ำเติมปัญหาหนี้ครัวเรือนได้

การเริ่มจากจำนวนไม่มากสอดคล้องกับหลายประเทศในเอเชียที่เปิดให้มี Virtual Bank ไม่กี่ราย เช่น สิงคโปร์อนุญาต 2 ราย, มาเลเซีย 5 ราย และเกาหลีใต้ 3 ราย

โดยในอนาคต ธนาคารแห่งประเทศไทย และกระทรวงการคลังอาจพิจารณาเปิดให้ license เพิ่มได้หากเหมาะสมกับบริบทขณะนั้น

Virtual Bank หรือธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา เป็นธนาคารที่รับฝากเงินจากประชาชน จึงต้องถูกกำกับดูแลอย่างเข้มข้นไม่ต่างจากธนาคารพาณิชย์แบบดั้งเดิม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ใช้บริการ ทั้งด้านความมั่นคง, ประสิทธิภาพ, ธรรมาภิบาล และการปฏิบัติต่อลูกค้าอย่างเป็นธรรม

อีกทั้งยังต้องปฏิบัติตามเกณฑ์เพิ่มเติมที่เน้นดูแลความเสี่ยงของการให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลโดยเฉพาะ เช่น ความปลอดภัยในการใช้บริการ และความต่อเนื่องในการให้บริการของระบบ IT

โดยการฝากเงินกับ Virtual Bank จะได้รับความคุ้มครองจากสถาบันคุ้มครองเงินฝาก เช่นเดียวกับธนาคารพาณิชย์แห่งอื่น คือ ได้รับความคุ้มครองในวงเงิน 1 ล้านบาทต่อ 1 รายผู้ฝาก ต่อ 1 สถาบันการเงิน

ทั้งนี้ Virtual Bank ต้องมีทุนจดทะเบียนเริ่มต้น 5,000 ล้านบาท เนื่องจาก Virtual Bank เป็นธนาคารพาณิชย์ที่รับฝากเงินประชาชน จึงต้องมีฐานะมั่นคงเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้บริการ และรองรับผลขาดทุนในช่วงแรกที่มีค่าใช้จ่ายสูง เช่น ค่าใช้จ่ายระบบ IT, การโฆษณาเพื่อดึงดูดลกค้า

นอกจากนี้ Virtual Bank ต้องมีขนาดใหญ่พอที่จะแข่งขันได้อย่างยั่งยืน ซึ่ง 5,000 ล้านบาท ใกล้เคียงกับค่าเฉลี่ยของทุนจดทะเบียนจริง ณ วันเปิดดำเนินการของ Virtual Bank ในต่างประเทศ เช่น ฮ่องกง (5,000 ล้านบาท), เกาหลีใต้ (7,000 ล้านบาท) หรือแม่แต่ธนาคารขนาดเล็กของไทยบางแห่งที่มีทุนจดทะเบียนประมาณ 8,000 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม Virtual Bank หรือธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา จะช่วยให้ประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มลูกค้าที่เข้าไม่ถึงหรือไม่ได้รับบริการทางการเงินที่ตอบโจทย์ความต้องการ สามารถเข้าถึงสินเชื่อและได้รับบริการที่ดีขึ้น โดยใช้ข้อมูลทางเลือกและเทคโนโลยีมาช่วยประเมินความเสี่ยง

รวมถึงการที่ Virtual Bank ไม่มีสาขาและใช้พนักงานน้อยกว่า ทำให้ต้นทุนต่ำกว่าธนาคารดั้งเดิม ซึ่งอาจทำให้ค่าบริการลดลง

ขอบคุณข้อมูลจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย