การถมดินและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ตาม พ.ร.บ.การขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543

DDproperty Editorial Team
การถมดินและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ตาม พ.ร.บ.การขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543
ข่าวที่น่าสนใจล่าสุดเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์เห็นจะไม่พ้นกรณีกำแพงไททัน หรือกรณีที่ที่ดินแปลงข้างเคียงก่อกำแพงและถมดินสูงจนสูงกว่าชั้นสองของบ้านข้างเคียงนั่นเอง ในบทความนี้ ผมจะขอชวนมาศึกษาเรื่องการถมดินกัน ว่ามีกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างไรบ้าง และกรณีใดบ้างที่ทำได้ กรณีใดที่ทำไม่ได้ และกรณีตามข่าวเป็นอย่างไร

กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการถมดิน

กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการถมดินคือ พระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 โดยมีเนื้อหาหลักเกี่ยวกับการถมดิน คือ การถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร ไม่ต้องขออนุญาต แต่ต้องจัดให้มีการระบายน้ำเพียงพอที่จะไม่ทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่ที่ดินข้างเคียงหรือบุคคลอื่น
แต่กรณีที่ถมดินเกินกว่า 2,000 ตารางเมตร นอกจากจะต้องจัดให้มีการระบายน้ำตามที่กล่าวมาแล้ว ยังต้องแจ้งการถมดินแก่เจ้าพนักงานท้องถิ่น และเมื่อได้รับการแจ้งแล้ว ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นออกใบรับแจ้งภายใน 7 วัน แล้วผู้แจ้งจึงสามารถเริ่มถมดินได้เมื่อได้รับใบรับแจ้ง และในกฎหมายฉบับนี้ได้ให้อำนาจหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้มีอำนาจควบคุมการถมดินด้วย
ที่ดินตาบอดกับทางจำเป็น กฎหมายที่ดินที่เจ้าของที่ดินควรรู้

ที่ดินตาบอดกับทางจำเป็น กฎหมายที่ดินที่เจ้าของที่ดินควรรู้

กรณีที่เป็นข่าวการถมดินสูง

กรณีที่เป็นข่าวคือที่ตำบลลาดหญ้า อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ที่เจ้าของที่ดินสร้างกำแพงและถมที่ดินจนสูงกว่าชั้นสองของบ้านข้างเคียงเพื่อให้เท่ากับระดับถนนสาธารณะด้านหน้าของที่ดินแปลงดังกล่าว และชาวบ้านข้างเคียงที่ถูกถมดินเข้ามาจนชิดเขตไปร้องเรียนกับหน่วยงานท้องถิ่นคือเทศบาลตำบลลาดหญ้า และจังหวัดกาญจนบุรีตามลำดับ
จากข้อเท็จจริงตามข่าวปรากฏว่ามี 2 ประเด็นครับ คือ
1. การถมดิน ปรากฏว่ามีการขออนุญาตถมดินตามพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดินฯ แล้ว แต่มีการถมดินนอกช่วงเวลาที่ได้รับอนุญาต และไม่มีวิศวกรควบคุม
2. การสร้างรั้วและกำแพงกันดิน ปรากฏว่ามีการขออนุญาตก่อสร้างรั้ว แต่ไม่ได้ขออนุญาตก่อสร้างกำแพงกันดินตามกฎหมายควบคุมอาคาร แต่ในข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีการก่อสร้างกำแพงกันดินโดยไม่ได้รับอนุญาต แล้วจึงก่อสร้างรั้วทับลงไปบนกำแพงกันดิน
เมื่อราชการตรวจสอบพบจึงถือว่ารั้วได้ก่อสร้างลงไปโดยไม่มีฐานราก (จากความเข้าใจของผู้เขียนคือ รั้วสร้างบนกำแพงกันดินที่ไม่ได้รับอนุญาต จึงถือว่าเป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างลงไปบนฐานรากที่ไม่ได้รับอนุญาต จึงเห็นว่าไม่มีฐานรากครับ)
สุดท้ายทางราชการจึงมีคำสั่งให้รื้อถอนรั้วบนแนวกำแพงกันดินออก และให้ขุดดินออกจากรั้วทั้งสามด้านด้านละ 4.50 เมตร เพื่อให้เป็นทางระบายน้ำ
จะเห็นได้ว่า การดำเนินการขอราชการแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตามกฎหมายถมดิน ก็ให้จัดการให้มีทางระบายน้ำ ส่วนกฎหมายควบคุมอาคารก็ให้รื้อถอนส่วนที่เป็นรั้วที่ไม่มีฐานรากออกไป
กฎหมายเกี่ยวกับการถมที่ดิน

คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่เกี่ยวข้อง

เรื่องการถมดินตามกฎหมายนี้ มีคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดหลายฉบับกล่าวถึงไว้ เป็นที่น่าสนใจผู้เขียนจึงยกตัวอย่างไว้ข้างล่างนี้ครับ

คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ.460/2558

กรณีการถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร กฎหมายเพียงกำหนดให้ไม่ต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงาน แต่ยังคงต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดินฯ

คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ.35/2560

แม้การถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร จะไม่ต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงานแต่ยังคงต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดินฯ และกฎกระทรวงกำหนดมาตรการป้องกันการพังทลายของดินหรือสิ่งปลูกสร้างในการขุดดินหรือถมดิน พ.ศ. 2548 ซึ่งกำหนดให้ต้องมีผู้ควบคุมการถมดินซึ่งเป็นวิศวกรตามกฎหมาย จัดการป้องกันการพังทลายของดินหรือสิ่งปลูกสร้าง และเจ้าพนักงานมีอำนาจตามกฎหมายคอยควบคุมดูแลให้การถมดินเป็นไปตามกฎหมาย

สรุปเรื่องกฎหมายเกี่ยวกับการถมดิน

จากเนื้อหาข่าว กฎหมาย และคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดทั้ง 2 เรื่อง ผู้เขียนขอสรุปเกี่ยวกับการถมดินไว้ดังนี้ครับ
– การถมดินในพื้นที่เกิน 2,000 ตารางเมตร จะต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น และปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าพนักงานท้องถิ่น เช่น ถมดินได้ในระหว่างเวลาใด ต้องจัดให้มีมาตรการอะไรบ้าง และต้องจัดการให้เป็นไปตามกฎหมาย คือ มีวิศวกรควบคุมงาน มาตรการป้องกันการพังทลายของดิน และสิ่งปลูกสร้าง และจัดให้มีทางระบายน้ำ
– จะเริ่มต้นถมดินได้ ในกรณีพื้นที่เกิน 2,000 ตารางเมตร เมื่อแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่นแล้ว ต้องได้ใบรับแจ้งก่อน กรณีพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร เริ่มต้นถมดินได้เลย
– หากพื้นที่ถมดินไม่ถึง 2,000 ตารางเมตร ไม่ต้องแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่น แต่ยังคงต้องปฏิบัติตามกฎหมาย คือ จัดให้มีวิศวกรควบคุมงาน มีมาตรการป้องกันการพังทลายของดิน และสิ่งปลูกสร้าง และจัดให้มีทางระบายน้ำ ไม่ต่างกับกรณีพื้นที่เกิน 2,000 ตารางเมตร ที่ต้องแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่น
– กรณีได้รับความเดือดร้อนจากการถมดินของพื้นที่ข้างเคียง หน่วยงานที่รับผิดชอบ และสามารถไปร้องเรียนได้คือ เจ้าพนักงานท้องถิ่น ซึ่งหมายถึงสำนักงานเขตในกรุงเทพมหานคร และองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นในต่างจังหวัด
– กฎหมายควบคุมการถมดินข้างต้นหากฝ่าฝืนจะมีโทษทางอาญา คือ ผู้ฝ่าฝืนจะมีโทษจำคุกหรือปรับหรือทั้งจำและปรับ แต่กรณีที่เกิดความเสียหายจากการถมดินของพื้นที่ข้างเคียง เช่น บ้านเรือนเสียหาย ที่ดินพังทลาย ต้องดำเนินคดีในทางแพ่งเพื่อฟ้องเรียกค่าเสียหาย แต่ในกรณีแบบนี้ผู้ได้รับความเดือดร้อนอาจติดต่อกับสำนักงานยุติธรรมประจำจังหวัดเพื่อขอความช่วยเหลือในการดำเนินคดีแพ่งได้ครับ
รวมกฎหมายอสังหาฯ ซื้อ-ขาย-เช่า ที่คุณควรรู้

รวมกฎหมายอสังหาฯ ซื้อ-ขาย-เช่า ที่คุณควรรู้

ตารางสรุป ถมดินต้องขออนุญาตไหม

ลักษณะการถมดินต้องแจ้งเจ้าหน้าที่หรือไม่ข้อควรรู้
ถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียง พื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตร.ม.โดยหลักไม่ต้องแจ้งต้องมีการระบายน้ำเพียงพอและป้องกันความเสียหาย
ถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียง พื้นที่เกิน 2,000 ตร.ม.ต้องแจ้งต้องได้รับใบรับแจ้งก่อนเริ่มงาน
ถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียง และพื้นที่เกินเกณฑ์ที่ท้องถิ่นประกาศต้องแจ้งใช้เกณฑ์พื้นที่ตามประกาศของท้องถิ่น
ถมดินพื้นที่ไม่ถึงเกณฑ์แจ้ง แต่มีความเสี่ยงดินพังทลายอาจไม่ต้องแจ้งตามเกณฑ์พื้นที่ยังต้องปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัยที่เกี่ยวข้อง
ถมดินแล้วทำให้น้ำไหลเข้าที่ดินข้างเคียงไม่ขึ้นอยู่กับเกณฑ์แจ้งเพียงอย่างเดียวต้องพิจารณาหน้าที่ป้องกันความเดือดร้อนและความรับผิดที่เกิดขึ้น
หมายเหตุ: ตารางนี้ใช้สำหรับการถมดินที่อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์มาตรา 26 โดยเฉพาะกรณีถมดินสูงกว่าที่ดินต่างเจ้าของที่อยู่ข้างเคียง ควรตรวจสอบประกาศและข้อกำหนดของท้องถิ่นก่อนดำเนินการ

ถมดินต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ เตรียมอะไรบ้าง

ประเด็นกรณีไม่ถึงเกณฑ์ต้องแจ้งกรณีเข้าข่ายต้องแจ้ง
การแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่นโดยหลักไม่ต้องแจ้งตามมาตรา 26ต้องแจ้งตามแบบที่กำหนด
ใบรับแจ้งการถมดินไม่ต้องมีตามเกณฑ์ดังกล่าวต้องได้รับก่อนเริ่มถมดิน
ระบบระบายน้ำต้องจัดให้เหมาะสมต้องจัดให้เหมาะสม
การป้องกันดินพังทลายปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
แบบแปลนและเอกสารตรวจสอบข้อกำหนดเฉพาะกรณีจัดเตรียมตามแบบและรายการที่เจ้าหน้าที่กำหนด
ผู้ควบคุมงานหรือวิศวกรพิจารณาตามลักษณะงานและกฎกระทรวงพิจารณาตามลักษณะงานและกฎกระทรวง
เจ้าของที่ดินควรติดต่อสำนักงานเขต เทศบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบลที่รับผิดชอบพื้นที่ เพื่อสอบถามเอกสารและมาตรการความปลอดภัยที่ต้องดำเนินการก่อนเริ่มงาน

ถมดินสูงได้เท่าไหร่ มีกฎหมายจำกัดความสูงหรือไม่

พระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 ไม่ได้กำหนดตัวเลขความสูงสูงสุดเพียงค่าเดียวสำหรับการถมดินทุกพื้นที่ แต่กำหนดให้การถมดินต้องเป็นไปตามกฎกระทรวงและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง โดยต้องคำนึงถึงความสูงของเนินดิน ความลาดเอียง ระยะห่างจากที่ดินข้างเคียง และการป้องกันการพังทลาย
ดังนั้น เจ้าของที่ดินไม่ควรสรุปว่าหากถมดินพื้นที่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร จะสามารถถมดินสูงเท่าไหร่ก็ได้ เพราะแม้ไม่ต้องแจ้งการถมดินตามเกณฑ์พื้นที่ ก็ยังอาจต้องปฏิบัติตามมาตรการด้านความปลอดภัยและข้อกำหนดของท้องถิ่น
หากต้องการถมดินสูงกว่าที่ดินข้างเคียงมาก หรือจำเป็นต้องก่อสร้างกำแพงกันดิน ควรให้วิศวกรประเมินสภาพดิน ความมั่นคงของเนินดิน และระบบระบายน้ำก่อนดำเนินการ
เรื่องข้างต้นเขียนโดย ปกรณ์ อุ่นหิรัญสกุล กรรมการผู้จัดการ บริษัท ลอว์ แอนด์ เอควิตี้ จำกัด หากมีข้อสงสัยหรือต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อได้ที่ pakorn@lawandequity.co
ปรับเนื้อหาบางส่วนโดยทีมงาน DDproperty
ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น DDproperty by PropertyGuru ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของบริษัท ออลพร็อพเพอร์ตี้ มีเดีย จำกัด ไม่สามารถรับรองหรือรับประกันเกี่ยวกับข้อมูล รวมทั้งไม่สามารถรับรองหรือรับประกันใด ๆ เกี่ยวกับความเหมาะสม สำหรับวัตถุประสงค์เฉพาะใด ๆ ของข้อมูล ตามขอบเขตสูงสุดที่กฎหมายอนุญาต แม้ว่าเราได้พยายามอย่างเต็มที่ เพื่อให้แน่ใจว่าข้อมูลที่ให้ไว้ในบทความนี้ถูกต้อง เชื่อถือได้ และครบถ้วน ณ เวลาที่เขียน แต่ข้อมูลที่ให้ไว้ในบทความนี้ไม่ควรนำไปใช้ในการตัดสินใจทางการเงิน, การลงทุนอสังหาริมทรัพย์ หรือทางกฎหมายทันที ผู้อ่านไม่ควรใช้ข้อมูลในบทความ แทนคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านการฝึกอบรมซึ่งสามารถพิจารณาข้อเท็จจริงและสถานการณ์ส่วนตัวของคุณได้ ทั้งนี้ เราไม่สามารถรับผิดชอบใด ๆ หากคุณเลือกที่จะนำข้อมูลไปใช้เพื่อประกอบการตัดสินใจ

คำนวณยอดผ่อนต่อเดือน

คำนวณยอดผ่อนชำระต่อเดือนตามอัตราดอกเบี้ยของคุณด้วยเครื่องมือคำนวณสินเชื่อนี้

คำนวณวงเงินกู้สูงสุด

คำนวณสินเชื่อบ้าน ยอดวงเงินกู้บ้านใหม่ที่คาดว่าจะได้รับจากแบงก์และยอดผ่อนชำระในแต่ละเดือน

คำนวณสินเชื่อรีไฟแนนซ์บ้าน

เช็กยอดผ่อนชำระต่อเดือนอัตราใหม่และจำนวนเงินที่คุณสามารถประหยัดได้หลังจากการทำรีไฟแนนซ์

คำถามยอดนิยม

กรณีถมดินที่เข้าเกณฑ์ตามมาตรา 26 และมีพื้นที่เกิน 2,000 ตารางเมตร หรือเกินเกณฑ์ที่ท้องถิ่นกำหนด ต้องแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่นก่อนดำเนินการ

โดยหลักไม่ต้องแจ้ง หากไม่เกินเกณฑ์พื้นที่ที่ใช้บังคับ แต่ยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายด้านความปลอดภัยและการระบายน้ำ

ต้องพิจารณาพื้นที่ถมดินและข้อกำหนดอื่นประกอบ ความสูง 2 เมตรเพียงอย่างเดียวไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินการแจ้งตามมาตรา 26

อาจเข้าข่ายฝ่าฝืนหน้าที่จัดให้มีการระบายน้ำที่เหมาะสมและอาจมีความรับผิด หากพิสูจน์ได้ว่าเกิดความเสียหายจากการถมดิน

ติดต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นผ่านสำนักงานเขต เทศบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบลที่รับผิดชอบพื้นที่

สำหรับกรณีที่ต้องแจ้ง เจ้าหน้าที่ต้องออกใบรับแจ้งภายใน 7 วันเมื่อการแจ้งถูกต้องครบถ้วน และเริ่มงานได้เมื่อได้รับใบรับแจ้ง