เจ้าบ้านเป็นได้กี่หลัง ต่างจากเจ้าของบ้านอย่างไร เป็นเจ้าบ้าน 2 หลังได้ไหม

เจ้าบ้านเป็นได้กี่หลัง เป็นคำถามที่หลายคนสงสัย โดยเฉพาะผู้ที่มีบ้านหรือคอนโดมากกว่าหนึ่งแห่ง เพราะการเป็นเจ้าบ้านตามทะเบียนบ้านกับการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์เป็นคนละสถานะกัน การทำความเข้าใจความแตกต่างนี้จะช่วยให้จัดการทะเบียนบ้านได้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่าเจ้าบ้านสามารถมีชื่อในทะเบียนบ้านได้กี่หลัง เจ้าของบ้านหลายหลังต้องจัดการทะเบียนบ้านอย่างไร รวมถึงหน้าที่และความแตกต่างระหว่างเจ้าบ้านกับเจ้าของบ้าน เพื่อให้ดำเนินการเกี่ยวกับทะเบียนบ้านได้อย่างเหมาะสม

ตามพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 ได้อธิบายบทบาทของทั้ง 2 คำไว้ดังนี้

เจ้าบ้านในทะเบียนบ้าน คือ ผู้ซึ่งเป็นหัวหน้าครอบครองบ้าน ในฐานะเป็นเจ้าของ ผู้เช่า หรือ ในฐานะอื่นใดก็ตาม โดยในกรณีที่ไม่ปรากฎเจ้าบ้านหรือไม่อยู่ ตาย สูญหาย สาบสูญ หรือไม่สามารถปฏิบัติกิจการได้ ให้ถือว่าบุคคลผู้มีหน้าที่ดูแลบ้านในขณะนั้นเป็นเจ้าบ้าน

เจ้าของบ้าน เจ้าของกรรมสิทธิ์ที่มีชื่อในโฉนดที่ดิน สัญญาซื้อขาย โดยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หมายถึง ผู้ทรงกรรมสิทธิ์ หรือผู้มีอำนาจใช้สอย จำหน่าย จ่ายโอน ปล่อยเช่า ได้ดอกผลจากการติดตามและเอาคืน ซึ่งทรัพย์สินของตนรวมถึงขัดขวางมิให้ผู้อื่นเข้ามาเกี่ยวข้องกับทรัพย์สินนั้นโดยมิชอบกฎหมาย

บุคคลหนึ่งสามารถเป็นเจ้าบ้านในทะเบียนบ้านได้เพียง 1 หลังในเวลาเดียวกัน แม้จะเป็นเจ้าของบ้านหรือคอนโดหลายแห่งก็ตาม เนื่องจากการเป็นเจ้าบ้านเป็นสถานะตามทะเบียนราษฎร ซึ่งแตกต่างจากการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์

หากมีบ้านหลายหลัง เจ้าของสามารถเลือกมีชื่อเป็นเจ้าบ้านในทะเบียนบ้านหลังใดหลังหนึ่ง ส่วนบ้านหลังอื่นสามารถให้บุคคลที่เหมาะสมทำหน้าที่เป็นเจ้าบ้านแทนได้ โดยเจ้าบ้านไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ของบ้านเสมอไป

ดังนั้น หากสงสัยว่าเจ้าบ้านเป็นได้กี่หลัง คำตอบคือเป็นเจ้าบ้านได้เพียง 1 หลังในเวลาเดียวกัน แต่สามารถเป็นเจ้าของบ้านได้หลายหลังโดยไม่จำกัดจำนวนตามหลักเกณฑ์ทั่วไป

เมื่อเข้าใจความหมายของคำว่าเจ้าบ้านแล้ว รู้แล้วว่า เจ้าบ้านเป็นได้กี่หลัง มารู้บทบาทสิ่งที่คนเป็นเจ้าบ้านต้องทำ ซึ่งตาม พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 ได้กำหนดให้ผู้เป็นเจ้าบ้าน มีหน้าที่ต้องแจ้งต่อนายทะเบียนดังต่อไปนี้

โดยการแจ้งเกิด ย้ายเข้า-ออก สร้างบ้านใหม่หรือรื้อถอน และขอเลขที่บ้าน ต้องแจ้งภายใน 15 วัน ส่วนการแจ้งตายต้องแจ้งภายใน 24 ชั่วโมง นับแต่เวลาตาย หรือพบศพ และถ้าไม่ปฏิบัติจะต้องเสียค่าปรับ 1,000 บาท

ทั้งนี้ หากเจ้าบ้านมีกิจธุระไม่สามารถมาแจ้งด้วยตนเองได้ สามารถมอบอำนาจให้สมาชิกภายในบ้านเข้ามาแจ้งกับเจ้าหน้าที่ได้ โดยเจ้าหน้าที่จะระบุว่าบุคคลอันได้รับมอบหมาย เป็นผู้ดูแลบ้านแทนเจ้าบ้าน

ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า สิทธิของชื่อเจ้าบ้านในทะเบียนบ้านนั้น ในทางทะเบียนราษฎรมีหน้าที่เพียงดูแลเอกสารทะเบียนบ้านเท่านั้น ไม่ได้มีสิทธิ์ครอบครองบ้าน

ดังนั้น หากวันดีคืนดีเกิดไม่พอใจสมาชิกในบ้าน แล้วต้องการไล่ออกจากบ้าน พร้อมคัดชื่อออก กรณีนี้เจ้าบ้านไม่มีสิทธิทำได้ ยกเว้นชื่อเจ้าบ้านเป็นชื่อเดียวกับเจ้าของบ้านเท่านั้น

ยกเว้นในกรณีการคัดชื่อย้ายบุคคลนั้นออกจากทะเบียนบ้านปกติ เพื่อส่งรายชื่อไปไว้ที่ทะเบียนบ้านกลาง หากบุคคลนั้นไม่ได้พักอาศัยอยู่จริงในบ้านหลังนี้แล้ว และเจ้าบ้านไม่สามารถติดต่อได้ หรือไม่ทราบว่าย้ายไปอยู่ที่ใด เป็นเวลาติดต่อกันเกินกว่า 180 วัน

หากเกิดเหตุการณ์ที่เจ้าบ้านในทะเบียนบ้านหายตัวหรือเสียชีวิต จนระยะเวลาล่วงเลยไปกว่า 180 วัน สามารถไปแจ้งสำนักงานเขตเพื่อแก้ไข โดยสามารถคัดชื่อเจ้าบ้านไปทะเบียนกลางได้ พร้อมคัดชื่อเจ้าบ้านใหม่ จากความเห็นชอบของสมาชิกในบ้าน

คำตอบ คือ ไม่ได้ สำหรับคนที่มีบ้านหลายหลัง โดยเฉพาะกลุ่มนักลงทุนอสังหาริมทรัพย์ แน่นอนว่าคนเหล่านี้จะมีทะเบียนบ้านหลายฉบับ แต่ทางกฎหมาย จะต้องมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านได้เพียงฉบับเดียวเท่านั้น

โดยสามารถใช้ชื่อฐานะเจ้าบ้านหรือผู้ดูแลบ้านได้ เนื่องจากตามกฎหมายไม่อนุญาตให้บุคคลเดียวกันมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านมากกว่าหนึ่งฉบับในเวลาเดียวกัน เพราะจะกระทบต่อบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง ดังนั้น นักลงทุนอสังหาริมทรัพย์ หรือกลุ่มคนทำงานที่ซื้อบ้าน ซื้อคอนโด สามารถใช้วิธีนำชื่อของญาติ พ่อแม่ พี่น้อง มาใส่ในทะเบียนบ้านหลังอื่น ๆ ได้

หากไม่สามารถหาชื่อญาติ พ่อแม่ พี่น้อง มาใส่ในทะเบียนบ้านได้ สามารถทำให้ชื่อในทะเบียนปล่อยว่างได้หรือไม่ กรณีดังกล่าวสามารถทำได้ แต่ถ้าวันหนึ่งอยากขายบ้าน ขายคอนโดขึ้นมาและถือครองอสังหาริมทรัพย์นั้นไม่ถึง 5 ปี จะต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามที่กฎหมายกำหนด หากไม่อยากเสียภาษีแนะนำให้หาญาติมาใส่ชื่อในทะเบียนบ้านน่าจะเป็นทางออกที่ดีที่สุด

ขอบคุณข้อมูลจากสำนักบริหารการทะเบียน